Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đang chuẩn bị cho một cuộc cải tổ lớn trong cách tiếp cận quản lý tài sản kỹ thuật số. Thay vì câu hỏi mơ hồ “Tài sản crypto có phải là chứng khoán không?”, Chủ tịch SEC Paul Atkins đã đề xuất một giải pháp rõ ràng hơn: Khung Phân Loại Token (Token Taxonomy) với 4 cấp độ.
Phát biểu tại Hội nghị Fintech của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Philadelphia vào ngày 12/11 vừa qua, ông Atkins đã công bố kế hoạch nhằm mang lại sự rõ ràng về mặt pháp lý cho thị trường crypto, một bước đi được coi là sự chuyển hướng mạnh mẽ khỏi lập trường cứng rắn, thiên về thực thi của người tiền nhiệm.
4 Cấp Độ Phân Loại Token Theo Đề Xuất Của Paul Atkins
Đề xuất này nhằm mục đích tách biệt bản chất của tài sản (token) khỏi hợp đồng đầu tư, sử dụng Bài kiểm tra Howey lịch sử nhưng linh hoạt hơn, đồng thời thừa nhận rằng một tài sản có thể phát triển và thay đổi trạng thái pháp lý theo thời gian.
Dưới đây là 4 loại token được đề xuất, chỉ nhóm cuối cùng mới tiếp tục nằm dưới sự điều chỉnh của SEC:
| Cấp độ | Tên Tiếng Việt | Tên Tiếng Anh | Phân Loại Pháp Lý (Theo Atkins) | Mục đích & Đặc điểm |
| 1 | Hàng hóa Kỹ thuật số | Digital Commodities / Network Tokens | KHÔNG PHẢI Chứng khoán | Token mạng lưới, phi tập trung và có chức năng, giá trị đến từ hoạt động chương trình của hệ thống crypto. Người mua không kỳ vọng lợi nhuận từ nỗ lực quản lý cốt yếu của người khác. |
| 2 | Vật phẩm Sưu tầm Kỹ thuật số | Digital Collectibles | KHÔNG PHẢI Chứng khoán | NFT, vật phẩm trong game, tác phẩm nghệ thuật/âm nhạc kỹ thuật số. Được thiết kế để sưu tầm và/hoặc sử dụng. |
| 3 | Công cụ Kỹ thuật số | Digital Tools | KHÔNG PHẢI Chứng khoán | Token có chức năng thực tế như thẻ thành viên, vé, giấy chứng nhận danh tính. |
| 4 | Chứng khoán được Token hóa | Tokenized Securities | LÀ Chứng khoán | Đại diện cho quyền sở hữu một công cụ tài chính (cổ phiếu, trái phiếu) được duy trì trên mạng lưới crypto. |
“Thực tế Kinh tế Quan trọng hơn Nhãn mác”
Ông Atkins nhấn mạnh rằng “thực tế kinh tế quan trọng hơn nhãn mác” và khẳng định nhiều token đang giao dịch hiện nay không phải là chứng khoán. Ông cũng chỉ ra rằng một tài sản ban đầu được bán thông qua hợp đồng đầu tư (ví dụ: trong ICO) có thể không duy trì trạng thái chứng khoán mãi mãi khi mạng lưới trưởng thành, mã nguồn được phát hành, và vai trò của nhà phát hành giảm bớt.
Tác Động Chiến Lược và Hướng đi Mới
Đề xuất của Chủ tịch Atkins, một phần của sáng kiến “Project Crypto”, có ý nghĩa chiến lược sâu rộng:
- Giảm gánh nặng pháp lý: Hầu hết các token có thể thoát khỏi phân loại chứng khoán, giảm bớt gánh nặng đăng ký, công bố thông tin và giám sát nhà môi giới-đại lý.
- Bảo vệ nhà đầu tư: Mặc dù áp dụng phương pháp nhẹ nhàng hơn, ông Atkins khẳng định bảo vệ nhà đầu tư vẫn là trọng tâm: “Lừa đảo vẫn là lừa đảo”.
- Tạo sự linh hoạt: SEC dự kiến xem xét một “gói” miễn trừ được thiết kế riêng cho các đề xuất tài sản kỹ thuật số được coi là chứng khoán (như token hóa cổ phiếu/trái phiếu), phù hợp với dự luật đang được Quốc hội thảo luận.
- Thúc đẩy “Super-apps”: Ông ủng hộ khái niệm “super-apps” – các nền tảng thống nhất cung cấp lưu ký, giao dịch, cho vay, staking cho cả chứng khoán được token hóa và token phi chứng khoán dưới một giấy phép quản lý duy nhất.